Mały podatnik – zasady, limity i przywileje w 2026 roku

Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga znajomości aktualnych regulacji podatkowych, które wpływają na codzienne funkcjonowanie firmy. Jednym z istotnych rozwiązań, z którego mogą korzystać przedsiębiorcy o niewielkich obrotach, jest status małego podatnika. Daje on dostęp do wielu udogodnień i preferencji podatkowych, zarówno w zakresie podatku dochodowego, jak i podatku VAT. Jakie warunki należy spełnić, by skorzystać z tych przywilejów? Na czym polegają uproszczone rozliczenia i jakie limity obowiązują w 2026 roku?

Najważniejsze informacje

• Mały podatnik to przedsiębiorca, którego wartość sprzedaży wraz z kwotą należnego podatku nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowym równowartości 2 milionów euro przeliczonych według średniego kursu euro ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedniego roku podatkowego.

• Status dotyczy zarówno podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) oraz osób prawnych (CIT), jak i podatku VAT.

• Prawo do jednorazowej amortyzacji obejmuje środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne (z wyłączeniem samochodów osobowych).

• Mały podatnik VAT może wybrać rozliczenie kwartalne oraz stosować metodę kasową.

• Przeliczania wartości wyrażonych w euro dokonuje się według kursu NBP z pierwszego dnia roboczego października poprzedzającego rok podatkowy.

• Status małego podatnika dotyczy również zarządzających alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi i przedsiębiorstw maklerskich.

• Prawo do uproszczonych rozliczeń podatkowych oraz korzystania z jednorazowej amortyzacji zależy od wartości przychodu w poprzednim roku podatkowym.

Kto może uzyskać status małego podatnika?

Status małego podatnika został zdefiniowany w przepisach podatkowych, by wspierać przedsiębiorców, których wartość sprzedaży nie przekroczyła określonego limitu.

Prawo do tego statusu mają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne, jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz przedsiębiorstwa maklerskie. Nie mogą z niego skorzystać osoby, które rozpoczęły prowadzenie działalności gospodarczej w trakcie roku podatkowego oraz spadkobiercy po zmarłych przedsiębiorcach w rozumieniu przepisów o VAT.

Limity i sposób przeliczania wartości sprzedaży

Ustalenie, czy przysługuje status małego podatnika, opiera się na wartości sprzedaży uzyskanej w poprzednim roku podatkowym wraz z kwotą należnego podatku. Podstawą do przeliczenia jest średni kurs euro ogłaszany przez Narodowy Bank Polski na pierwszy dzień roboczy października poprzedzającego rok podatkowy.

Przykładowo, jeśli kurs euro ogłoszony przez NBP wynosił 4,60 zł, limit uprawniający do statusu małego podatnika wyniesie 9 200 000 zł (2 000 000 × 4,60 zł). W przypadku przekroczenia tej wartości przedsiębiorca traci status małego podatnika w następnym roku podatkowym. Do wartości sprzedaży nie wlicza się przychodów uzyskanych z tytułu wynagrodzenia uzyskiwanego przez inną osobę świadczącą usługi o podobnym charakterze, z wyjątkiem komisu.

Warto także pamiętać o konieczności prawidłowego przeliczenia kwot wyrażonych w euro na złote – każda pomyłka w tym zakresie może skutkować nieprawidłowym ustaleniem uprawnień.

Mały podatnik VAT – najważniejsze korzyści

Przedsiębiorca, który uzyskał status małego podatnika VAT, może korzystać z uproszczonych form rozliczania tego podatku. Najważniejsze uprawnienia to:

• możliwość wyboru metody kasowej rozliczania podatku VAT – oznacza to, że obowiązek podatkowy powstaje w momencie otrzymania całości lub części zapłaty, a nie w dniu wykonania usługi lub dostawy towarów;

• prawo do składania deklaracji VAT kwartalnie, co pozwala lepiej planować zobowiązania wobec urzędu skarbowego;

• łatwiejsze zarządzanie płynnością finansową, zwłaszcza przy dłuższych terminach płatności.

Metoda kasowa sprawdza się szczególnie w przedsiębiorstwach, które współpracują z kontrahentami rozliczającymi się w późniejszych terminach. Dzięki kwartalnym rozliczeniom podatnik VAT czynny może ograniczyć liczbę deklaracji i ułatwić prowadzenie ewidencji.

Mały podatnik PIT i CIT

Status małego podatnika PIT i CIT przysługuje, jeśli przychody w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyły limitu 2 mln euro przeliczonego na złote. Status ten wiąże się z szeregiem korzyści:

• możliwość wyboru uproszczonych zaliczek na podatek dochodowy i wpłacania ich kwartalnie;

• prawo do stosowania obniżonej stawki CIT (9%) dla podatników podatku dochodowego od osób prawnych;

• ułatwienia w prowadzeniu ewidencji i rozliczeniach.

Do grupy uprawnionych należą zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne, w tym zarządzający alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi oraz przedsiębiorstwa maklerskie. Statusu nie uzyskają ci podatnicy, których wartość przychodów przekroczyła w poprzednim roku podatkowym wskazaną przepisami kwotę.

Amortyzacja jednorazowa – na jakich zasadach?

Istotnym przywilejem dla małych podatników jest możliwość jednorazowej amortyzacji środków trwałych i wartości niematerialnych, z wyłączeniem samochodów osobowych. Oznacza to, że podatnik ma prawo dokonać jednorazowo odpisów amortyzacyjnych do wysokości nieprzekraczającej 50 000 euro w danym roku podatkowym. Całość tych odpisów można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu już w roku wprowadzenia środka trwałego do ewidencji środków trwałych.

Jednorazowa amortyzacja ułatwia inwestycje oraz pozwala szybciej rozliczyć poniesione nakłady. W przypadku przedsiębiorstwa, które rozpoczęło działalność gospodarczą, prawo to przysługuje już od pierwszego roku działalności, o ile spełnione zostały warunki uzyskania statusu małego podatnika.

Przywileje i obowiązki małego podatnika – podsumowanie

Posiadanie statusu małego podatnika niesie ze sobą liczne udogodnienia:

• uproszczone zasady rozliczeń podatkowych (kwartalne deklaracje VAT i zaliczki na podatek dochodowy),

• możliwość zastosowania metody kasowej w VAT,

• jednorazowa amortyzacja środków trwałych,

• korzystanie z obniżonej stawki CIT,

• uproszczona ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.

Do obowiązków należą natomiast: prawidłowe przeliczenie kwot wyrażonych w euro, prowadzenie dokładnej ewidencji przychodów i kosztów, stała kontrola wartości sprzedaży i pilnowanie limitów, by nie utracić statusu małego podatnika w kolejnym roku podatkowym.