Ostatnia chwila na wybór opodatkowania. Przedsiębiorcy muszą zdecydować do 20 lutego

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą mają coraz mniej czasu na podjęcie decyzji dotyczącej sposobu rozliczania podatku dochodowego w 2026 roku. Termin mija 20 lutego.  

Tegoroczny wybór nie sprowadza się wyłącznie do porównania stawek podatku. W grę wchodzą również zmiany w składce zdrowotnej, ograniczenia przy rozliczaniu leasingu samochodów oraz rosnące ryzyko kontroli umów B2B. Brak reakcji oznacza pozostanie przy dotychczasowej formie, co wcale nie zawsze jest najbezpieczniejszym rozwiązaniem. Dlatego eksperci podkreślają, że decyzji nie warto odkładać na ostatnie godziny. 

Jakie formy opodatkowania są dostępne w 2026 roku? 

Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mogą w 2026 roku rozliczać się według skali podatkowej, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.  

Skala podatkowa nadal obejmuje dwie stawki – 12 i 32 procent – oraz umożliwia skorzystanie z kwoty wolnej i preferencji rodzinnych.  

Podatek liniowy oznacza stałą stawkę 19 procent, ale wiąże się z rezygnacją z rozliczenia wspólnego i kwoty wolnej.  

Ryczałt pozostaje najprostszą formą, ponieważ podatek liczony jest od przychodu, bez uwzględniania kosztów. Wysokość obciążenia zależy tu od rodzaju działalności i mieści się w przedziale od 2 do 17 procent.  

W praktyce każda z tych opcji może być opłacalna, ale tylko w konkretnych warunkach finansowych. 

Zmiany w przepisach, które wpływają na decyzję 

Od początku 2026 roku obowiązują regulacje, które zmieniają opłacalność poszczególnych form rozliczeń. Największe znaczenie ma obniżenie limitu kosztów podatkowych związanych z leasingiem i amortyzacją samochodów spalinowych. Nowy limit wynosi 100 tys. zł, co oznacza wyższy podatek dla przedsiębiorców rozliczających koszty na skali i podatku liniowym.  

Jednocześnie wzrosła minimalna składka zdrowotna, która od tego roku liczona jest od pełnej kwoty minimalnego wynagrodzenia. Dla firm osiągających niskie dochody lub notujących stratę oznacza to realny wzrost stałych obciążeń. Zmiany te nie dotyczą ryczałtu, ale ta forma rozliczenia pozbawia możliwości uwzględniania kosztów. Jak podkreślają eksperci z KPMG i MDDP, w 2026 roku jeszcze bardziej liczy się indywidualna analiza liczb. 

Składka zdrowotna i jej znaczenie dla przedsiębiorców 

Składka zdrowotna pozostaje jednym z najbardziej problematycznych elementów systemu podatkowego. Przedsiębiorcy na skali podatkowej płacą ją w wysokości 9 procent dochodu, natomiast na podatku liniowym stawka wynosi 4,9 procent. W obu przypadkach obowiązuje minimalna kwota, którą trzeba zapłacić nawet przy braku dochodu.  

Ryczałtowcy rozliczają składkę w formie stałej, zależnej od rocznych przychodów, co ułatwia planowanie finansowe. Wzrost minimalnego wynagrodzenia automatycznie przełożył się na wyższą składkę, co szczególnie dotyka mikroprzedsiębiorców. Właśnie dlatego coraz częściej pojawia się pytanie, czy prostota ryczałtu nie okaże się korzystniejsza niż możliwość odliczania kosztów. 

Ryzyko kontroli i przekwalifikowania umów B2B 

Wybór formy opodatkowania powinien iść w parze z oceną bezpieczeństwa prowadzonej działalności. Choć jak dotąd nie doszło do rozszerzenia kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy, inne instytucje już dziś prowadzą intensywne kontrole. Zakład Ubezpieczeń Społecznych analizuje kontrakty B2B pod kątem tego, czy nie spełniają cech umowy o pracę lub zlecenia. Równie aktywne są urzędy skarbowe, które badają relacje między firmami, powiązania osobowe i sposób rozliczania faktur.  

Dodatkowym czynnikiem zwiększającym liczbę sprawdzających czynności jest wdrażanie KSeF. Przedsiębiorcy powinni więc upewnić się, że sposób współpracy z kontrahentami odpowiada realiom działalności gospodarczej. 

Termin wyboru i konsekwencje braku decyzji 

Formę opodatkowania na 2026 rok można wybrać najpóźniej do 20 lutego, o ile pierwszy przychód został osiągnięty w styczniu. Zgłoszenia dokonuje się poprzez wpis w CEIDG albo zawiadomienie naczelnika urzędu skarbowego. Brak działania oznacza automatyczne pozostanie przy dotychczasowym sposobie rozliczeń.  

Co istotne, dokonany wybór obowiązuje również w kolejnych latach, chyba że przedsiębiorca ponownie złoży oświadczenie w terminie. Z tego powodu decyzja podjęta teraz może mieć długofalowe skutki finansowe. Eksperci podkreślają, że lepiej poświęcić czas na analizę, niż przez cały rok płacić podatek w nieoptymalnej wysokości. 

Co może być korzystne w zależności od sytuacji finansowej? 

Nie istnieje jedna uniwersalna forma opodatkowania dobra dla wszystkich. Skala podatkowa bywa atrakcyjna przy dochodach zbliżonych do 120 tys. zł rocznie oraz wtedy, gdy przedsiębiorca chce skorzystać z rozliczenia rodzinnego.  

Ryczałt sprawdza się w działalnościach usługowych o niskich kosztach, zwłaszcza tam, gdzie obowiązują niższe stawki.  

Podatek liniowy wybierają najczęściej firmy o wysokich dochodach i znaczących kosztach, które przekraczają drugi próg podatkowy.  

W każdym przypadku konieczne jest policzenie realnych obciążeń, a nie kierowanie się samą wysokością stawki. Tegoroczne zmiany pokazują bowiem, że to detale decydują o opłacalności rozliczeń.