Projekt zmian w PIP pod ostrzałem przedsiębiorców. Spór o zakres uprawnień inspektorów

Projekt nowelizacji przepisów dotyczących działania Państwowej Inspekcji Pracy ponownie wywołał silne reakcje po stronie biznesu. Przedsiębiorcy alarmują, że zaproponowane rozwiązania mogą istotnie zmienić zasady współpracy na rynku pracy i zwiększyć niepewność prawną.  

Krytyczne stanowisko w tej sprawie zajęła Konfederacja Lewiatan, wskazując na brak realizacji wcześniejszych zapowiedzi rządu. Chodzi przede wszystkim o obietnicę, że o charakterze umowy nie będą decydować urzędnicze rozstrzygnięcia, a realną kontrolę zachowają sądy. W ocenie organizacji pracodawców nowa wersja projektu wciąż nie odpowiada na te postulaty. Spór dotyczy zarówno zakresu kompetencji PIP, jak i skutków, jakie regulacja może przynieść dla gospodarki. 

Nowe kompetencje PIP i wątpliwości konstytucyjne 

Opublikowany na stronach Rządowego Centrum Legislacji projekt przewiduje przyznanie inspektorom PIP uprawnień do wydawania decyzji administracyjnych ingerujących w treść zawartych umów. W praktyce oznacza to możliwość reklasyfikowania umów cywilnoprawnych oraz kontraktów B2B na umowy o pracę.  

Zdaniem przedsiębiorców takie rozwiązanie narusza równowagę stron oraz przenosi rozstrzyganie sporów z poziomu sądowego na administracyjny. Jak podkreśla Marek Górski z Konfederacja Lewiatan, projekt może rodzić poważne wątpliwości co do zgodności z Konstytucją RP.  

Inspektor miałby bowiem nie tylko zmieniać charakter umowy, lecz także wskazywać warunki zatrudnienia, takie jak miejsce pracy czy wysokość wynagrodzenia. W ocenie biznesu jest to zbyt daleko idąca ingerencja w swobodę kontraktowania. Taki model budzi obawy o arbitralność decyzji i brak realnej ochrony interesów obu stron umowy. 

Skutki dla rynku pracy i apel o dialog 

Przedsiębiorcy zwracają uwagę, że w projekcie pominięto alternatywne rozwiązania, które dawałyby stronom czas na dostosowanie się do nowych wymogów. Chodzi m.in. o możliwość nakazu zmiany umowy lub obowiązek pisemnego potwierdzenia istnienia stosunku pracy bez natychmiastowej ingerencji administracyjnej.  

Istotnym problemem jest także brak uwzględnienia stanowiska osoby wykonującej pracę, która nie zawsze może być zainteresowana zmianą formy współpracy.  

Zapowiadane uproszczenie i przyspieszenie postępowań sądowych również budzi wątpliwości, ponieważ projektowane mechanizmy zabezpieczenia mogą w praktyce prowadzić do dodatkowych sporów.  

Przedstawiciele biznesu podkreślają, że tak istotne zmiany powinny zostać poprzedzone rzetelną debatą ekspercką. Wskazują też, że wejście w życie nowych przepisów powinno nastąpić najwcześniej od 1 stycznia 2027 roku. Konfederacja Lewiatan apeluje o dialog z rządem, ostrzegając, że koszty regulacji dla rynku pracy mogą przewyższyć zakładane korzyści.