VAT na napoje bezalkoholowe w górę. Zmiany uderzą w ceny i małe firmy

W tym roku zapadła decyzja o istotnym podniesieniu podatku VAT na napoje bezalkoholowe, co oznacza poważną zmianę dla handlu i gastronomii.  

Zgodnie z zapowiedziami Ministerstwa Finansów dotychczasowe, obniżone stawki przestaną obowiązywać. W sklepach VAT wzrośnie z 5 do 23 procent, natomiast w lokalach gastronomicznych z 8 do 23 procent. To oznacza wyrównanie opodatkowania do podstawowej stawki, bez dotychczasowych wyjątków.  

Zmiana obejmie szeroką kategorię produktów, w tym popularne napoje bezalkoholowe oraz ich warianty z dodatkiem kofeiny czy tauryny. Dla konsumentów oznacza to wyraźny sygnał, że ceny na półkach i w kartach menu mogą się zmienić. Dla przedsiębiorców to z kolei konieczność szybkiego dostosowania się do nowych realiów. 

Ceny w górę i dodatkowe koszty po stronie firm 

Podwyższenie VAT niemal automatycznie przekłada się na wzrost cen detalicznych, czego obawiają się zarówno sprzedawcy, jak i klienci. W opinii środowisk przedsiębiorców nowe stawki uderzą szczególnie w segment napojów bezalkoholowych, które do tej pory korzystały z preferencyjnego traktowania.  

Firmy będą zmuszone nie tylko do aktualizacji cenników, lecz także do wprowadzenia zmian technicznych w systemach sprzedaży i księgowości. Obejmuje to modyfikacje kas fiskalnych, baz towarowych oraz procedur rozliczeniowych. Takie działania generują koszty, które dla mniejszych podmiotów mogą okazać się bardzo dotkliwe.  

Wiele z nich funkcjonuje na niskich marżach i ma ograniczone możliwości przerzucenia podwyżek bezpośrednio na klientów. W efekcie presja finansowa może być większa, niż sugeruje sama zmiana stawki podatku. 

Alarm ze strony sektora MŚP 

Przedstawiciele małych i średnich przedsiębiorstw zwracają uwagę na tempo wprowadzania nowych regulacji. Ich zdaniem harmonogram zmian jest zbyt napięty, a okres przygotowawczy nie daje realnych szans na spokojne wdrożenie nowych zasad.  

Krytyka dotyczy także sposobu oszacowania skutków regulacji, w którym – według przedsiębiorców – pominięto faktyczne koszty operacyjne po stronie firm. Szczególnie narażone są małe sklepy, restauracje i kawiarnie, a także lokalni producenci napojów bezalkoholowych. To właśnie oni mają najmniejsze zaplecze finansowe i organizacyjne, by szybko reagować na zmiany podatkowe.  

Wskazuje się również na ryzyko chaosu w rozliczeniach oraz większe prawdopodobieństwo błędów księgowych w pierwszych miesiącach obowiązywania nowych przepisów. 

Argumenty zdrowotne i wpływy do budżetu 

Resort finansów uzasadnia decyzję względami zdrowotnymi i społecznymi. W ocenie urzędników utrzymywanie obniżonych stawek nie znajduje już uzasadnienia, zwłaszcza przy rosnącej popularności bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych. Zwraca się uwagę, że produkty takie jak piwo czy wino bez alkoholu mogą utrwalać określone skojarzenia i nawyki konsumenckie.  

Jednocześnie podwyżka VAT ma wyraźny wymiar fiskalny. Szacunki wskazują, że już w 2026 roku wpływy z tego tytułu wzrosną o kilkaset milionów złotych, a w kolejnych latach przekroczą miliard złotych rocznie. Dla budżetu państwa to stabilne i długofalowe źródło dodatkowych dochodów. Dla rynku – zmiana, która może na nowo ukształtować ceny, ofertę i zachowania konsumentów.