Konsorcjum firm – czym jest i kiedy warto zrzeszać się w konsorcja?

Konsorcjum firm – czym jest i kiedy warto zrzeszać się w konsorcja?

Współczesne przedsięwzięcia gospodarcze często wymagają łączenia zasobów i kompetencji różnych firm. Konsorcjum to sprawdzona forma prawna umożliwiająca wspólną realizację projektów, które przekraczają możliwości pojedynczych organizacji. W artykule przedstawiamy podstawowe informacje o konsorcjum – jego rodzajach, sposobie działania oraz praktycznych aspektach tworzenia i zarządzania taką formą współpracy między przedsiębiorstwami.

Spis treści:

  1. Czym jest konsorcjum?
  2. Konsorcjum firm – jak to działa?
  3. Rodzaje konsorcjum firm
  4. Kiedy warto zrzeszać się w konsorcja?
  5. Jakie elementy powinna posiadać umowa konsorcjum firm?

Czym jest konsorcjum?

Pojęcie konsorcjum w polskim prawie gospodarczym odnosi się do tymczasowego związku podmiotów gospodarczych, zawartego w celu realizacji konkretnego przedsięwzięcia, który nie tworzy nowej osoby prawnej.

Konsorcja powstają jedynie na określony czas, w którym ma zostać zrealizowany konkretny cel. Jeden z warunków, który musi zostać spełniony, to odpowiednie dobranie partnerów biznesowych uzupełniających się wzajemnie posiadanymi zasobami. Zdarza się również, że wyznaczony projekt wiąże się ze zbyt dużym ryzykiem dla jednego z podmiotów. Dlatego też łączy się on z inną organizacją lub przedsiębiorstwem, z którym w przypadku niepowodzenia wspólnie ponosi odpowiedzialność. Po wykonaniu zadania firmy kończą współpracę, a referencje i korzyści z wykonanego projektu również są dla każdego z partnerów takie same.

Warto zaznaczyć, że konsorcja nie tworzą wspólnego majątku, ale jedynie wnoszą określone dobra materialne lub oferowane przez siebie usługi. Na tej podstawie stają się one konsorcjantami. W przeciwieństwie do wspólników spółki cywilnej, członkowie konsorcjum zachowują pełną niezależność prawną i gospodarczą w zakresie działalności niewchodzącej w zakres umowy konsorcjum.

Konsorcjum firm – jak to działa?

Moment powstania konsorcjum następuje z chwilą podpisania umowy przez wszystkich jego uczestników, która powinna szczegółowo określać cele, zakres współpracy oraz zasady podziału zysków i odpowiedzialności.

Uczestnicy konsorcjum firm nie muszą mieć określonej formy prawnej czy też organizacyjnej. W zależności od realizowanej inwestycji mogą łączyć się ze sobą nie tylko przedsiębiorstwa, ale również instytucje finansowe oraz naukowo–badawcze. Podmioty tworzące konsorcja nie dzielą się kapitałem własnym. Właściciele przedsiębiorstw pozostają ich wyłącznymi właścicielami w znaczeniu gospodarczym oraz prawnym.

Konsorcjum firm nie podlega odrębnej rejestracji jako działalności gospodarczej. Ponadto nie nadaje się mu innej nazwy ani nie zakłada siedziby. Jest to organizacja stworzona wyłącznie w celu realizacji konkretnej inwestycji. W sprawie zamówienia publicznego konsorcjum musi jednak działać jako jeden podmiot, prezentując spójne stanowisko wobec zamawiającego.

Lider konsorcjum

Lider konsorcjum odgrywa fundamentalną rolę w procesie realizacji każdego projektu, będąc głównym odpowiedzialnym za synchronizację działań wszystkich podmiotów wchodzących w skład porozumienia oraz za utrzymywanie profesjonalnej komunikacji z podmiotem zamawiającym. Wskazanie lidera konsorcjum jest jednym z ważniejszych elementów procesu formowania się konsorcjum i powinno zostać dokonane już w początkowej fazie współpracy, najlepiej na etapie przygotowywania i składania oferty.

Reprezentowanie konsorcjum przez lidera ma charakter wielowymiarowy – nie ogranicza się wyłącznie do formalnego składania oświadczeń woli w imieniu wszystkich uczestników. Do jego kompetencji należy również zarządzanie przepływami finansowymi, w tym przyjmowanie płatności od zamawiającego, a następnie ich odpowiednia dystrybucja pomiędzy członków konsorcjum zgodnie z przyjętymi ustaleniami. Ponadto, lider odpowiada za kompleksowe rozliczanie projektu z podmiotem zamawiającym, co wymaga szczególnej staranności w prowadzeniu dokumentacji i raportowaniu postępów prac.

Rodzaje konsorcjum firm

Obecnie można wymienić kilka rodzajów konsorcjum, które wyróżnia się na podstawie takich kryteriów jak: rodzaj podpisanej umowy, stopień centralizacji, aspekty geograficzne i podmiotowe, a także podjęte przedsięwzięcie. Konsorcja są zakładane ze względu na konieczność poniesienia zbyt dużych kosztów, posiadania specjalistycznej wiedzy. W takiej sytuacji można wymienić między innymi organizacje:

  1. badawcze, mające na celu na przykład opracowanie projektu technicznego,
  2. zakupowe, prowadzące do wzmocnienia siły przetargowej
  3. partnerów, wymagane podczas realizacji niektórych projektów.

Wśród przedsiębiorstw prowadzących działalność związaną z produktami i usługami wyróżnia się szczególnie konsorcja eksportowe, które umożliwiają zwiększenie szans na rynkach międzynarodowych wskutek połączenia sił przez konkurencję oraz wzajemne uzupełnianie się ofert dwóch firm.

Można podzielić również konsorcja pod względem udziałów w kosztach, przychodach oraz sposobu ich rozliczania. Niektóre firmy decydują się na założenie konsorcjum finansowego i podzielenie udziału procentowego. W tym przypadku występuje lider konsorcjum oraz konsorcjant posiadający mniejsze wpływ. Szczególną formę współpracy między instytucjami finansowymi stanowi z kolei konsorcjum kredytowe, które umożliwia podział ryzyka związanego z finansowaniem dużych projektów inwestycyjnych.

Popularny jest również podział pod względem zakresu prac, które wykonawcy zobowiązują się zrealizować. Taki rodzaj współpracy nazywa się konsorcjum zadaniowym lub rzeczowym. Zdarza się również połączenie wyżej wymienionych modeli.

Kiedy warto zrzeszać się w konsorcja?

Według art. 23 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2004 Nr 19 poz. 177) umożliwia się przedsiębiorcom wspólne ubieganie się o wygranie realizacji. Udzielenie zamówienia publicznego konsorcjum wymaga spełnienia szeregu formalnych wymogów, w tym przedstawienia pełnomocnictwa dla podmiotu reprezentującego wszystkich uczestników porozumienia.

Wykonawcy powinni więc wybrać spośród siebie pełnomocnika, który reprezentuje wszystkie podmioty i w ich imieniu zawiera ewentualną umowę. Najczęściej takie działania są podejmowane podczas projektów dotyczących infrastruktury. Należą do nich między innymi: budowa autostrady, oczyszczalni ścieków czy też inwestycje energetyczne. Dzięki połączeniu sił kilku firm rosną szansę na otrzymanie zamówienia publicznego. W tym przypadku zamawiającym może być nie tylko przedsiębiorca, ale również jeden z przedstawicieli finansów publicznych. Warto zaznaczyć, że konsorcjum firm nie podlega opodatkowaniu VAT. Każdy z wykonawców rozlicza się indywidualnie. W takiej sytuacji najczęstszą praktyką jest wybranie lidera, który będzie odpowiedzialny za wystawienie faktur i rozliczenie się z wykonawcami.

Kiedy konsorcjum może nie być najlepszym rozwiązaniem?

Mimo że konsorcja często stanowią skuteczne narzędzie realizacji projektów, istnieją okoliczności, w których ta forma współpracy może przynieść więcej wyzwań niż korzyści. Oto główne sytuacje, które powinny skłonić do ponownego przemyślenia decyzji o utworzeniu konsorcjum:

  • Rozbieżności w kulturze organizacyjnej partnerów – gdy potencjalni członkowie konsorcjum wykazują fundamentalne różnice w podejściu do zarządzania, komunikacji czy standardów jakości, może to skutkować poważnymi konfliktami podczas realizacji projektu.
  • Skomplikowana struktura decyzyjna – sytuacje, gdy stron umowy konsorcjum jest zbyt wiele, co może prowadzić do paraliżu decyzyjnego i znaczącego wydłużenia czasu realizacji zadań, szczególnie w projektach wymagających dynamicznego reagowania na zmiany.
  • Dysproporcje w zaangażowaniu partnerów – gdy istnieje ryzyko, że jeden z uczestników będzie musiał wziąć na siebie nieproporcjonalnie dużą część odpowiedzialności finansowej lub operacyjnej, co może prowadzić do zachwiania równowagi w konsorcjum.
  • Samodzielna zdolność realizacji – w przypadku gdy przedsiębiorstwo dysponuje wystarczającymi zasobami do samodzielnego wykonania zadania, powstanie konsorcjum może niepotrzebnie skomplikować proces i zwiększyć koszty administracyjne.
  • Zawiłości formalno-prawne – w sytuacjach, gdy brak jasno określonych zasad współpracy może prowadzić do komplikacji podatkowych i prawnych, szczególnie w kontekście rozliczania VAT i podziału odpowiedzialności między partnerami.

Przed podjęciem decyzji o utworzeniu konsorcjum kluczowe jest przeprowadzenie dokładnej analizy potencjalnych zagrożeń i korzyści, z uwzględnieniem specyfiki planowanego przedsięwzięcia oraz charakterystyki potencjalnych partnerów.

Jakie elementy powinna posiadać umowa konsorcjum firm?

Umowa konsorcjum nie została bezpośrednio uregulowana w aktach prawnych. Jednak opiera się na zasadzie swobody umów uwzględnionej w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93). Na tej podstawie można wyróżnić następujące elementy, które powinien zawierać kontrakt:

  • strony – przedsiębiorcy,
  • przedmiot umowy – stworzenie konsorcjum,
  • cel – realizacja inwestycji
  • podział zadań między konsorcjantami,
  • czas trwania umowy – zazwyczaj kończy się wraz z osiągnięciem celu, sposób wzajemnego rozliczenia,
  • relacje między nimi – lider, konsorcjant lub wykonawca i podwykonawcy.

Nie można zapomnieć również o wyznaczeniu wspomnianego już pełnomocnika, który może być jednocześnie liderem. Informacje na ten temat powinny zostać uwzględnione w kontrakcie.

Precyzyjne określenie praw i obowiązków stron umowy konsorcjum stanowi fundament skutecznej współpracy i minimalizuje ryzyko potencjalnych konfliktów podczas realizacji projektu

Konsorcjum – podsumowanie

Konsorcjum firm stanowi elastyczne narzędzie współpracy gospodarczej, które może przynieść znaczące korzyści wszystkim zaangażowanym stronom. Jednak sukces takiego przedsięwzięcia zależy od wielu czynników, w tym od właściwego doboru partnerów, precyzyjnego określenia zasad współpracy oraz efektywnego zarządzania projektem przez wyznaczonego lidera.

Ważne jest również świadome podejście do potencjalnych wyzwań i ograniczeń, jakie niesie ze sobą ta forma współpracy. Właściwie zaplanowane i zarządzane konsorcjum może stanowić skuteczne rozwiązanie dla firm chcących realizować ambitne projekty, szczególnie w obszarze zamówień publicznych czy dużych przedsięwzięć inwestycyjnych.

Artykuły opublikowane na stronie pep.pl (Grupa Nexi) mają charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowią porady prawnej, podatkowej, inwestycyjnej czy finansowej. Prezentowane treści nie mogą być traktowane jako wytyczne do podejmowania decyzji związanych z finansami, inwestycjami, podatkami, prowadzeniem działalności gospodarczej lub innymi kwestiami biznesowymi. Każda decyzja powinna być podjęta po konsultacji z odpowiednim specjalistą, takim jak doradca podatkowy, inwestycyjny, prawnik czy inny profesjonalista w danej dziedzinie. Wydawca portalu nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek skutki wynikające z wykorzystania informacji zawartych na stronie bez wcześniejszej konsultacji z ekspertem.

Terminal płatniczy za 0zł przez rok

Zamowterminal - Poradniki

Uzupełnij formularz, a my skontaktujemy się z Tobą jak najszybciej

Klikając w przycisk „Zamów rozmowę” oświadczam, że zapoznałem się z polityką prywatności i informacją o Administratorze danych

Oceń tekst

Średnia ocena: 0 / 5. 0

Oceń arytkuł jako pierwszy!

Ewa Szpunar
Autor tekstu
Ewa Szpunar
Kierownik ds. rozwoju produktów
Wnosi świeże spojrzenie do świata płatności cyfrowych jako kierownik ds. rozwoju produktów w PEP (Grupa Nexi). Jej 7-letnie doświadczenie w firmie, połączone z wykształceniem z Administracji Publicznej na WSPiA w Rzeszowie, tworzy unikalną perspektywę na rozwój produktów. Łącząc kompetencje marketingowe z umiejętnościami zarządzania projektami z powodzeniem skutecznie nadzoruje wdrażanie nowych rozwiązań w sektorze płatności cyfrowych.
Social media:

Chcę porozmawiać z Doradcą

Chcę porozmawiać z Doradcą - Modal

Chcę poznać ofertę

Chcę poznać ofertę