Limity płatności gotówkowych w 2026 roku. Te kwoty muszą znać firmy i konsumenci

Rok 2026 przynosi kontynuację obowiązujących zasad dotyczących rozliczeń gotówkowych, które szczególnie dotykają przedsiębiorców dokonujących większych zakupów bez udziału konta bankowego.  

Choć konsumenci wciąż mają pełną swobodę płatności w formie fizycznych pieniędzy, nadchodzące zmiany w prawie Unii Europejskiej zwiastują wprowadzenie nowych ograniczeń. Dla firm znajomość obecnych limitów to konieczność, aby uniknąć dotkliwych skutków podatkowych, natomiast osoby prywatne stopniowo przygotowywać się będą musiały do nowej rzeczywistości płatniczej. W praktyce przepisy z 2026 roku można traktować jako etap przejściowy przed znacznie szerszą reformą zaplanowaną na rok 2027. 

Obowiązujące limity płatności gotówkowych i ich konsekwencje 

W 2026 roku limit płatności gotówkowych w relacjach biznesowych wynosi 15 000 zł brutto. Oznacza to, że przedsiębiorca, który ureguluje transakcję o wartości przekraczającej ten próg gotówką, naruszy obowiązujące przepisy. W praktyce limit dotyczy łącznej wartości transakcji, niezależnie od tego, czy została ona opłacona jednorazowo, czy w ratach. Kluczową kwestią jest tutaj obowiązek uregulowania należności za pośrednictwem rachunku płatniczego – wszelkie próby obejścia tego przepisu poprzez dzielenie płatności na mniejsze porcje mogą zostać zakwestionowane przez organy podatkowe. 

Nieprzestrzeganie limitu w wysokości 15 000 zł niesie ze sobą poważne konsekwencje podatkowe. Przedsiębiorca, który zapłaci gotówką za transakcję przekraczającą tę kwotę, traci prawo do zaliczenia całej kwoty wydatku do kosztów uzyskania przychodów. Sankcja obejmuje więc nie tylko nadwyżkę ponad ustalony próg, lecz całość transakcji, co może znacząco wpłynąć na wysokość podstawy opodatkowania i finalnych rozliczeń podatkowych. W praktyce oznacza to, że brak przelewu może kosztować firmę więcej niż sama różnica w sposobie płatności. 

Warto podkreślić, że w 2026 roku konsumenci – czyli osoby fizyczne nieprowadzące działalności gospodarczej – nie podlegają tym ograniczeniom. Mogą regulować płatności gotówką bez limitów w kontaktach z przedsiębiorcami, co oznacza pełną swobodę przy zakupie droższych usług czy towarów. Takie regulacje są jednak specyficzne dla obecnego stanu prawnego i mają się zmienić w kolejnych latach. 

Planowane zmiany od 2027 roku – nowe limity i obowiązki 

Duża reforma zasad płatności gotówkowych zaplanowana jest na 2027 rok i wynika z nowych dyrektyw Unii Europejskiej dotyczących przeciwdziałania nadużyciom finansowym oraz zwiększania transparentności obrotu pieniężnego.  

Najważniejszą zmianą będzie wprowadzenie limitu płatności gotówką również dla osób prywatnych. Nowy górny próg ma wynieść 10 000 euro lub równowartość tej sumy w walucie narodowej państw członkowskich. W przypadku Polski oznacza to konieczność przeliczenia tej kwoty na złote według obowiązującego kursu, co skutkować będzie limitem znacznie wyższym od obecnych zasad dotyczących przedsiębiorców. Jednak należy pamiętać, że poszczególne kraje wspólnoty mają prawo zaostrzyć te regulacje i ustalić niższe limity w ramach własnego prawa krajowego. 

Kolejną istotną zmianą będzie obowiązek weryfikacji tożsamości przy płatnościach gotówkowych przekraczających 3 000 euro. W praktyce oznacza to, że przy większych kwotach gotówkowych klient będzie musiał okazać dokument tożsamości, aby sfinalizować transakcję. Taki wymóg ma szczególne znaczenie w sektorach szczególnie narażonych na ryzyko nadużyć, takich jak bankowość, pośrednictwo w obrocie nieruchomościami czy instytucje finansowe zarządzające aktywami. Ma to na celu utrudnienie prania pieniędzy oraz innych nielegalnych działań wykorzystujących duże operacje gotówkowe. 

Warto zwrócić uwagę, że wprowadzenie limitów gotówkowych dla konsumentów oraz obowiązek legitymowania mogą stać się normą nie tylko w relacjach B2C, lecz także w wielu obszarach codziennego życia gospodarczego. Dla przedsiębiorców zmiana ta oznacza konieczność dostosowania procedur wewnętrznych oraz ewentualne modyfikacje w polityce obsługi klienta, zwłaszcza w firmach, które do tej pory przyjmowały duże kwoty gotówki. 

Co oznacza to dla firm i konsumentów? 

Dla przedsiębiorców 2026 rok to czas konsolidacji wiedzy o dotychczasowych zasadach i odpowiedzialne planowanie płatności. Świadomość limitów oraz konsekwencji ich przekraczania pozwala unikać błędów, które mogą negatywnie odbić się na rozliczeniach podatkowych. Już dziś warto przygotowywać się do nadchodzących zmian, analizując możliwe skutki wprowadzenia limitów 10 000 euro i procedur weryfikacji tożsamości. 

Dla konsumentów z kolei zapowiadane przepisy to sygnał, że pełna swoboda płatności gotówkowych nie będzie trwała wiecznie. Chociaż w 2026 roku nadal można regulować większe zakupy fizycznymi pieniędzmi, to od 2027 roku takie transakcje mogą być obwarowane dodatkowymi ograniczeniami i obowiązkami. Znajomość planowanych zmian pozwala lepiej przygotować się na nową rzeczywistość prawną i uniknąć nieporozumień przy większych płatnościach. 

Podsumowując, obecne limity w 2026 roku dotyczą głównie firm i stanowią ważny element planowania finansowego, natomiast nadchodzące zmiany na 2027 rok zapowiadają rozszerzenie zasad na szersze grono podmiotów oraz wprowadzenie dodatkowych mechanizmów kontrolnych.