AI Act od 2 sierpnia. Firmy muszą informować o korzystaniu ze sztucznej inteligencji

Od 2 sierpnia 2026 r. w całej Unii Europejskiej obowiązują przepisy dotyczące przejrzystości korzystania ze sztucznej inteligencji. Wynikają one z art. 50 unijnego rozporządzenia AI Act i dotyczą nie tylko firm technologicznych, ale każdego podmiotu, który wykorzystuje AI w kontakcie z klientami lub publikuje treści generowane przez sztuczną inteligencję. Przepisy stosuje się bezpośrednio – nie wymagają odrębnej ustawy krajowej. 

Kogo dotyczą nowe obowiązki? 

Regulacja rozdziela odpowiedzialność pomiędzy dostawców systemów AI oraz podmioty, które te systemy wdrażają w swojej działalności. Dostawcy odpowiadają za techniczne oznaczanie treści generowanych przez AI w formacie nadającym się do odczytu maszynowego. Firmy korzystające z gotowych narzędzi muszą natomiast zadbać o czytelną informację skierowaną bezpośrednio do odbiorcy. 

W praktyce nowe wymogi obejmują m.in. banki korzystające z voicebotów, sklepy internetowe z chatbotami, agencje publikujące syntetyczne materiały reklamowe, redakcje wykorzystujące generatywną AI, a także influencerów. Jak wskazują prawnicy kancelarii LEGALLY.SMART, obowiązki przejrzystości dotyczą najprawdopodobniej największej liczby przedsiębiorców, ponieważ odnoszą się do każdej bezpośredniej interakcji człowieka z systemem AI. 

Deepfake’i, chatboty i treści syntetyczne – co trzeba oznaczać? 

Art. 50 AI Act obejmuje cztery główne obszary obowiązków: 

• firma musi poinformować użytkownika, że wchodzi w bezpośrednią interakcję z systemem AI, a nie z człowiekiem; 

• konieczne jest ujawnianie stosowania systemów rozpoznawania emocji i kategoryzacji biometrycznej. 

• podmiot publikujący deepfake’i, czyli realistyczne obrazy, nagrania wideo lub audio wygenerowane bądź zmanipulowane przy użyciu AI, ma obowiązek jasnego oznaczenia ich sztucznego pochodzenia; 

• analogiczny wymóg dotyczy tekstów generowanych przez AI, jeśli dotyczą spraw interesu publicznego i nie przeszły kontroli redakcyjnej człowieka. 

Przepisy przewidują wyjątek dla działalności artystycznej, satyrycznej, twórczej i fikcyjnej – tam sposób oznaczenia można dostosować do zamierzenia autora, pod warunkiem, że informacja pozostaje zauważalna dla odbiorcy. 

Systemy wysokiego ryzyka przesunięte na grudzień 2027 r. 

Pierwotnie 2 sierpnia 2026 r. miał być również terminem wejścia w życie przepisów dla systemów AI wysokiego ryzyka, w tym narzędzi wykorzystywanych w rekrutacji, scoringu kredytowym czy ocenie ryzyka ubezpieczeniowego. Przyjęty przez instytucje unijne pakiet Digital Omnibus przesunął jednak ten termin na 2 grudnia 2027 r. Firmy z sektora HR i finansów zyskały tym samym dodatkowe 16 miesięcy na audyt stosowanych narzędzi i dostosowanie procedur. 

Prawnicy podkreślają, że przesunięcie nie oznacza zwolnienia z obowiązku przygotowania się. Pełne wymogi dla systemów AI wykorzystywanych przy ocenie zdolności kredytowej, selekcji kandydatów do pracy czy ocenie kompetencji pracowników wejdą w życie w grudniu 2027 r. Już teraz natomiast art. 50 obowiązuje wszędzie tam, gdzie te systemy wchodzą w bezpośrednią interakcję z klientem, np. za pośrednictwem chatbota lub voicebota. Za naruszenie przepisów dotyczących przejrzystości grożą kary do 15 mln euro lub 3 proc. całkowitego rocznego obrotu przedsiębiorstwa.