Zdalne kontrole fiskusa: 19 procedur na minutę i miliardowe zaległości

Administracja skarbowa przechodzi cichą rewolucję. Tradycyjne wizyty inspektorów w siedzibach firm są coraz rzadsze. Zastępuje je zdalna weryfikacja danych, która okazuje się wyjątkowo skuteczna. W 2025 roku przeprowadzono blisko 2,3 mln tzw. czynności sprawdzających, a ich efekty finansowe przebiły wyniki klasycznych kontroli podatkowych. 

Dane zamiast kontrolera 

Zmiana jest możliwa dzięki temu, że fiskus ma dziś dostęp do nieporównywalnie większej ilości informacji niż jeszcze kilka lat temu. Przedsiębiorcy regularnie przesyłają dane z JPK_VAT, a od bieżącego roku dochodzi do tego Krajowy System e-Faktur. Organy podatkowe widzą praktycznie pełen obraz rozliczeń firmy bez konieczności pojawiania się na miejscu. 

To właśnie te dane napędzają wzrost liczby czynności sprawdzających, czyli uproszczonej i mniej sformalizowanej formy weryfikacji rozliczeń. 

Niemal 39 miliardów złotych wykrytych zaległości 

Skala procedur robi wrażenie. W 2025 roku otwierano je średnio 19 razy na minutę. W całym okresie 2021–2025 przeprowadzono ich ponad 12,4 mln, z czego ponad 10,6 mln dotyczyło podatków VAT, PIT, CIT i akcyzy. 

Ich skuteczność finansowa jest równie znacząca: 

• Łącznie wykryto 38,8 mld zł zaległości podatkowych 

• Ponad 37 mld zł z tej kwoty to zaległości w VAT, PIT, CIT i akcyzie 

• Przeciętna wartość ustaleń jednej procedury wzrosła z 1705 zł w 2021 r. do 4681 zł w 2025 r. 

Ten ostatni wskaźnik sugeruje, że organy podatkowe nie tylko działają intensywniej, ale też precyzyjniej typują podmioty do weryfikacji. 

Co oznacza czynność sprawdzająca dla przedsiębiorcy? 

Procedura jest prostsza niż pełna kontrola skarbowa, lecz nie jest pozbawiona konsekwencji. Organ może zadawać pytania doprecyzowujące, a po zakończeniu weryfikacji wydać protokół z zaleceniem korekty zeznania podatkowego. Jeśli nie stwierdzi nieprawidłowości, procedura formalnie „niczym się nie kończy”, co bywa źródłem frustracji wśród firm. 

Badanie przeprowadzone na potrzeby raportu MDDP i Konfederacji Lewiatan ujawniło wyraźne oczekiwania przedsiębiorców: chcą oni otrzymywać formalne potwierdzenie zakończenia czynności, dokument z wynikami i ustaleniami oraz jasno określony maksymalny czas trwania procedury. Mimo tych zastrzeżeń aż 91,3 proc. ankietowanych miało kontakt z czynnościami sprawdzającymi w ciągu ostatnich pięciu lat. 47,1 proc. ocenia je dobrze lub bardzo dobrze, a negatywnie zaledwie 15,4 proc. 

JPK_PKPIR – kolejne dane trafią do fiskusa 

Zdalna weryfikacja ma się dalej rozwijać. Od 2026 roku przedsiębiorcy rozliczający PIT mają obowiązek przesyłania cyfrowej wersji podatkowej księgi przychodów i rozchodów w formacie JPK_PKPIR. Pierwsze dane za 2026 rok trafią do urzędów w 2027 roku. Podatnicy CIT oraz spółki prowadzące pełną rachunkowość będą z kolei generować pliki JPK_KR_PD. 

Dla organów skarbowych to kolejne źródło informacji, które pozwoli sprawdzić m.in. strukturę kosztów firmy bez konieczności wszczynania tradycyjnej kontroli. Dla przedsiębiorców oznacza to, że rozliczenia będą analizowane szybciej i dokładniej niż dotychczas. Warto zadbać o poprawność danych już teraz, zanim fiskus sam zwróci na nie uwagę.