Ulga na złe długi – co to jest i jakie przynosi korzyści?

Ulga na złe długi pozostaje jednym z ważniejszych narzędzi podatkowych, które wpływa na decyzje przedsiębiorców. Rozwiązanie wspiera rozliczenia w okresach, gdy należności nie trafiają na konto wierzyciela. Mechanizm tworzy równowagę między stronami transakcji, ponieważ wierzyciel odzyskuje część podatku, a dłużnik rozlicza brak płatności. Z tego artykułu dowiesz się:

Czym jest ulga na złe długi?

Wiele osób prowadzących działalność gospodarczą spotyka się z problemem nieuregulowanych należności. Sytuacja potrafi wywołać niepewność, ponieważ brak płatności często wpływa na bieżącą płynność. Ulga na złe długi daje przedsiębiorcy narzędzie podatkowe o znaczeniu praktycznym, jednak jej zasady bywają złożone. Warto więc przejść przez najważniejsze zagadnienia w sposób spokojny, aby mieć poczucie, że każda decyzja opiera się na solidnych podstawach.

Ulga na złe długi w podatku VAT odnosi się do sytuacji, w której wierzytelność pozostaje nieuregulowana przez 90 dni od dnia upływu terminu płatności wskazanego na fakturze. Rozwiązanie dotyczy transakcji handlowych zawartych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedsiębiorca, który jest podatnikiem VAT czynnym, może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny, gdy nieściągalność została uprawdopodobniona. Fakt, że została wystawiona faktura, tworzy podstawę do ustalenia daty upływu terminu płatności, co ma znaczenie przy ocenie momentu korekty. Strona dłużnika zachowuje obowiązek informowania o zmianach statusu należności, ponieważ dłużnik ureguluje należności w późniejszym czasie. Korekta wymaga odpowiedniego ujęcia w deklaracji podatkowej, która obejmuje okres, w którym wierzytelność spełniła warunek nieściągalności.

Pamiętaj, że ulga na złe długi funkcjonuje również przy rozliczeniach z podatkiem dochodowym. Wierzyciel może obniżać podstawę opodatkowania o przychodów należnych wartość wierzytelności, jeśli część kwoty wierzytelności pozostaje nieuregulowana. Uprawdopodobnienie nieściągalności powstaje po upływie 90 dni od dnia upływu terminu płatności, gdy świadczenie nie zostało wykonane. Z takiej korekty można korzystać w podatku CIT, podatku liniowym oraz podatkiem dochodowym od osób fizycznych rozliczanych na zasadach ogólnych.

Kiedy ujęcie ulgi na złe długi staje się możliwe?

W tym przypadku termin ma znaczenie zarówno dla VAT, jak i dla podatku dochodowego. Wprowadzenie odpowiedniej korekty wymaga świadomości, że przepisy posługują się opisowymi kryteriami, które mają oddać stan faktycznej nieściągalności.

Moment uprawdopodobnienia nieściągalności

Nieściągalność wierzytelności uznaje się za uprawdopodobnioną po upływie 90 dni od dnia upływu terminu płatności wskazanego w transakcji. Reguła obejmuje świadczenia usług dokonanych na terytorium kraju oraz czynności podlegające VAT. W przypadku wierzytelności objętych podatkiem dochodowym stosuje się zasadę podobną, ponieważ nieściągalność została uprawdopodobniona z chwilą trwałego braku zapłaty. Dłużnik może wykonać świadczenie później, lecz dopóki zapłata nie nastąpi, rozwiązanie podatkowe pozostaje dostępne. Uprawdopodobnienie powstaje również wtedy, gdy wierzyciel podejmie drogę postępowania egzekucyjnego, co wskazuje na faktyczne działania zmierzające do odzyskania zapłaty.

Przesłanki formalne wymagane przy uldze

Transakcja musi dotyczyć działalności wierzyciela oraz działalności dłużnika. Warunek ten łączy się z koniecznością, aby została zawarta umowa dokumentująca wierzytelność. Warto również pamiętać o obowiązku informowania dłużnika o zastosowaniu korekty, ponieważ strona dłużnika musi ująć odpowiednie zdarzenia w swojej deklaracji. Znaczenie ma też kwestia, czy wierzyciel pozostaje czynnym podatnikiem VAT w okresie, w którym chce obniżyć podstawę opodatkowania. Podstawy opodatkowania można skorygować wyłącznie w odniesieniu do transakcji, które podlegały VAT należnemu w momencie wystawienia faktury.

Sytuacje wyłączające ulgę

Zdarza się, że wierzytelność została uregulowana częściowo. Wtedy korekta obejmuje jedynie część nieopłaconą. W pewnych przypadkach wierzytelność została uregulowana poprzez jej zbycie, co również wpływa na zakres ulgi. Ograniczenia dotyczą też momentów, w których strona dłużnika znajduje się w trakcie postępowania upadłościowego lub trakcie postępowania restrukturyzacyjnego. Część przepisów przewiduje okresy, w których obniżenie podstawy opodatkowania nie funkcjonuje. W takich sytuacjach wierzyciel potrzebuje weryfikacji daty wszczęcia postępowania oraz charakteru działań prowadzonych wobec dłużnika.

Ulga przy dłużnikach objętych dodatkowymi procedurami

Dłużnik objęty upadłością konsumencką znajduje się w szczególnym położeniu. Wierzytelność zgłoszona do masy upadłościowej uzyskuje odmienny status prawny, co wpływa na ocenę możliwości skorzystania z ulgi. Podobnie traktuje się postępowania restrukturyzacyjne, które ograniczają działania wierzyciela. Przepisy odnoszą się też do sytuacji, w której działalność dłużnika znajduje się w stanie likwidacji. Każda z tych procedur wymaga analizy, ponieważ ulga na złe długi powiązana jest z oceną realnego braku zapłaty.

Ulga na złe długi – jak wygląda korekta zobowiązań podatkowych?

Korekta związana z ulgą wywołuje skutki dla obu stron transakcji. Wierzyciel dostosowuje rozliczenia, natomiast dłużnik odnosi korektę do własnych zobowiązań podatkowych. To przykład rozwiązania, które dba o równowagę fiskalną, ponieważ odzwierciedla rzeczywisty przepływ ekonomiczny w transakcji.

Korekta po stronie wierzyciela

Wierzyciel może skorygować podstawę opodatkowania oraz podatek należny w deklaracji podatkowej za okres, w którym powstały przesłanki zastosowania ulgi. Ulga na złe wpływa również na przychody należne, ponieważ część kwoty wierzytelności podlega korekcie w podatku dochodowym. Korekta obejmuje wartość, która dotyczy tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług. Deklaracji podatkowej wierzyciela nie można więc opracować bez odniesienia do daty wystawienia faktury oraz terminu płatności. Znaczenie ma również rok podatkowy, w którym ulga została ujęta, ponieważ przepisy posługują się okresem liczonym w lata licząc od końca roku podatkowego.

Korekta po stronie dłużnika

Dłużnik w świetle przepisów zwiększa kwoty podatku naliczonego lub dokonuje zwiększenia kwoty podatku naliczonego na skutek korekty wierzyciela. Czym zwiększenia dokonuje się w deklaracji obejmującej okres, w którym minęło 90 dni od dnia upływu terminu płatności. Rozwiązanie odnosi się także do podatku dochodowego, gdzie dłużnik podnosi podstawę opodatkowania o wartości nieuregulowane. W takiej sytuacji zeznaniu podatkowym dłużnika podlega korekcie część związana z nieopłaconą fakturą. Zasada ma charakter rozliczeniowy, ponieważ opisuje wpływ braku zapłaty na obowiązek podatkowy.

Odzyskanie zapłaty i konsekwencje

Jeśli wierzytelność została uregulowana w późniejszym okresie, obie strony dostosowują swoje rozliczenia. Wierzyciel dokonuje zwiększenia podatku należnego w deklaracji obejmującej okres zapłaty. Dłużnik może zmniejszać podstawę opodatkowania lub odpowiednio zmienia deklarację. Zapłata świadczenia pieniężnego odnosi się również do wartości wykazanej w podatku CIT oraz podatku do dochodów osób fizycznych. Każda ze stron powraca wtedy do rozliczeń odpowiadających rzeczywistemu przebiegowi transakcji.