Wakacje od składek ZUS – kto i kiedy może skorzystać?

Prowadzenie własnej firmy wiąże się z nieustannym balansowaniem między rozwojem biznesu a obowiązkami wobec państwa, w tym regularnym opłacaniem składek ZUS. Od listopada 2024 roku osoby prowadzące działalność gospodarczą zyskały jednak nową możliwość – wakacje od składek ZUS, które pozwalają na miesięczną przerwę w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne. Czym dokładnie jest ta ulga i jakie warunki należy spełnić, aby z niej skorzystać?

Najważniejsze informacje:

• Wakacje składkowe ZUS przysługują raz w roku na okres jednego wybranego miesiąca.

• Z ulgi mogą skorzystać przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą oraz wspólnicy spółek cywilnych.

• Zwolnienie obejmuje składki na: ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

• Składka zdrowotna nie podlega zwolnieniu i musi być opłacona w terminie.

• Wniosek RWS należy złożyć przez PUE ZUS w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia.

• Roczny przychód z działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć 2 milionów euro.

Wakacje od ZUS – czym jest nowa ulga dla przedsiębiorców?

Wakacje od składek ZUS to rozwiązanie, które weszło w życie 1 listopada 2024 roku i stanowi odpowiedź na wieloletnie postulaty środowiska przedsiębiorców domagającego się choćby symbolicznego odciążenia finansowego. Ulga ta umożliwia osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą uzyskanie zwolnienia z opłacania składek na ubezpieczenia społeczne przez jeden wybrany miesiąc w każdym roku kalendarzowym. Czy jednak rzeczywiście każdy przedsiębiorca może liczyć na tę formę wsparcia? Zakład Ubezpieczeń Społecznych precyzyjnie określił katalog podmiotów uprawnionych do skorzystania z wakacji składkowych, a także warunki, jakie muszą zostać spełnione, by wniosek o wakacje składkowe został rozpatrzony pozytywnie. Warto podkreślić, że zwolnienie z opłacenia składek finansowane jest z budżetu państwa, co oznacza, że przedsiębiorca zachowuje ciągłość ubezpieczenia pomimo braku własnej wpłaty.

Właściciele działalności gospodarczej – czy tylko oni mogą skorzystać z wakacji składkowych?

Katalog osób uprawnionych do skorzystania z wakacji składkowych został przez ustawodawcę określony w sposób dość restrykcyjny, co budzi niemałe kontrowersje wśród przedsiębiorców prowadzących różne formy działalności. Z wakacji od ZUS mogą skorzystać wyłącznie osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą wpisaną do CEIDG oraz wspólnicy spółek cywilnych, którzy również figurują w tym rejestrze. Oznacza to, że wspólnicy spółek: jawnych, partnerskich, komandytowych czy osoby prowadzące działalność w ramach spółek z ograniczoną odpowiedzialnością zostali wykluczeni z możliwości uzyskania zwolnienia.

Istotnym ograniczeniem jest również fakt, że ulga dotyczy przedsiębiorców korzystających ze zwolnienia wyłącznie na własne ubezpieczenie przedsiębiorcy. Jeśli zatem zatrudniasz pracowników lub zleceniobiorców, za których odprowadzasz składki, wakacje składkowe nie obejmą tych zobowiązań – nadal będziesz mieć obowiązek opłacania składek za pozostałych ubezpieczonych. Dlaczego ustawodawca zdecydował się na tak wąskie określenie grupy beneficjentów? Oficjalne uzasadnienie wskazuje na konieczność ograniczenia kosztów dla budżetu państwa oraz chęć wsparcia przede wszystkim najmniejszych podmiotów gospodarczych, które najdotkliwiej odczuwają ciężar obowiązkowych danin publicznych.

Zwolnienie z opłacania składek ZUS – warunki, które musisz spełnić

Aby skorzystać z wakacji składkowych, przedsiębiorca musi spełnić szereg warunków określonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Niespełnienie choćby jednego z nich skutkuje odmową udzielenia zwolnienia z opłacania składek, dlatego przed złożeniem wniosku warto dokładnie zweryfikować swoją sytuację.

Aby uzyskać zwolnienie z opłacania składek ZUS, należy spełnić następujące warunki:

• brak wykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy – w roku kalendarzowym rozpoczęcia działalności gospodarczej oraz w poprzednim roku kalendarzowym nie można było wykonywać czynności wchodzących w zakres wykonywanej działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, u którego w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym pracowało się w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy,

• limit pomocy publicznej de minimis – łączna wartość pomocy de minimis otrzymanej w ciągu ostatnich trzech lat wraz z wakacjami składkowymi nie może przekroczyć 300 tysięcy euro,

• limit przychodu – roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie może przekroczyć równowartości 2 milionów euro,

• obowiązek ubezpieczeniowy – przedsiębiorca musi podlegać obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności przez co najmniej jeden dzień w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku,

• zgłoszenie do ubezpieczeń – należy być zgłoszonym jako płatnik składek z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a dane identyfikacyjne płatnika składek muszą być aktualne.

Spełnienie wszystkich powyższych warunków otwiera drogę do uzyskania zwolnienia, jednak warto pamiętać, że weryfikacja odbywa się na podstawie danych zgromadzonych w systemach ZUS oraz informacji zawartych we wniosku RWS.

Ubezpieczenie zdrowotne i składki na ubezpieczenia społeczne – zakres ulgi

Zakres wakacji składkowych budzi wiele pytań wśród przedsiębiorców, szczególnie w kontekście tego, które konkretnie zobowiązania podlegają zwolnieniu. Zwolnienie obejmuje składki na ubezpieczenia społeczne, a więc składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz wypadkowe, a także dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, jeśli przedsiębiorca do niego przystąpił. Ponadto wakacje od ZUS obejmują również składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, co stanowi dodatkowe odciążenie finansowe.

Co istotne, w okresie korzystania z ulgi przedsiębiorca zachowuje prawo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, ponieważ składki za miesiąc objęty wakacjami składkowymi są finansowane z budżetu państwa. Oznacza to, że okres ten jest uwzględniany przy ustalaniu prawa do emerytury czy renty, a podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia stanowi najniższa obowiązująca w danym okresie podstawa. Czy zatem wakacje składkowe to rozwiązanie całkowicie bezkosztowe dla przedsiębiorcy? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, o czym przekonasz się w dalszej części artykułu.

Kwestia składki zdrowotnej – czy podlega zwolnieniu z opłacenia składek?

Niestety dla przedsiębiorców, ubezpieczenie zdrowotne nie zostało objęte wakacjami składkowymi, co oznacza, że nawet w miesiącu korzystania z ulgi należy terminowo opłacić składkę zdrowotną. Ta decyzja ustawodawcy spotkała się z krytyką środowiska biznesowego, które argumentowało, że pełne wakacje od składek ZUS powinny obejmować wszystkie obciążenia, w tym właśnie składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Dlaczego jednak zdecydowano się na takie rozwiązanie? Oficjalne stanowisko wskazuje na odrębny charakter ubezpieczenia zdrowotnego oraz konieczność zapewnienia ciągłości finansowania systemu ochrony zdrowia. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca korzystający z wakacji składkowych musi nadal składać dokumenty rozliczeniowe ZUS DRA oraz opłacać składkę zdrowotną w terminie, co dla wielu osób stanowi rozczarowanie w kontekście oczekiwanej pełnej ulgi w opłacaniu składek ZUS.

Jak złożyć wniosek przez PUE ZUS?

Procedura ubiegania się o wakacje składkowe została w całości przeniesiona do sfery elektronicznej, co z jednej strony upraszcza proces, z drugiej jednak może stanowić barierę dla osób mniej biegłych w obsłudze systemów informatycznych. Wniosek RWS należy złożyć wyłącznie przez Platformę Usług Elektronicznych ZUS, czyli PUE ZUS (obecnie eZUS), co wyklucza możliwość złożenia dokumentu w formie papierowej. Gdzie dokładnie szukać odpowiedniego formularza?

Po zalogowaniu się na konto płatnika w profilu płatnika należy odnaleźć sekcję dotyczącą wniosków i wybrać formularz RWS. We wniosku wskazuje się miesiąc, za który chcemy uzyskać zwolnienie z opłacenia składek, a także składa się oświadczenia dotyczące spełnienia wymaganych warunków. Istotne znaczenie ma termin złożenia dokumentu – wniosek o wakacje składkowe należy złożyć w miesiącu poprzedzającym miesiąc, w którym chcemy skorzystać ze zwolnienia. Oznacza to, że jeśli chcesz uzyskać zwolnienie za marzec, wniosek musisz złożyć najpóźniej do końca lutego. Wnioski złożone po terminie lub z błędami formalnymi nie będą rozpatrywane pozytywnie, dlatego warto zadbać o dokładne wypełnienie wszystkich pól i terminowe przesłanie dokumentu.

Co robić dalej po otrzymaniu decyzji ZUS?

Po złożeniu wniosku RWS Zakład Ubezpieczeń Społecznych ma określony czas na jego rozpatrzenie i wydanie decyzji. W przypadku pozytywnej decyzji ZUS przedsiębiorca zostaje zwolniony z obowiązku opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne za wskazany miesiąc, jednak nadal ciążą na nim pewne obowiązki dokumentacyjne. Czy oznacza to, że po otrzymaniu zgody można całkowicie zapomnieć o rozliczeniach z ZUS? Otóż nie – przedsiębiorca musi złożyć deklarację rozliczeniową ZUS DRA za miesiąc objęty wakacjami składkowymi, a jeśli zatrudnia pracowników, również imienne raporty miesięczne ZUS RCA za pozostałych ubezpieczonych. Dokumenty te, uwzględniające składki finansowane z budżetu państwa, należy przekazać w standardowym terminie. W przypadku negatywnej decyzji ZUS przysługuje prawo do odwołania, które należy złożyć w terminie wskazanym w pouczeniu dołączonym do decyzji.

Wakacje od składek ZUS – kto i kiedy może skorzystać? Podsumowanie

Wakacje składkowe ZUS stanowią nowe narzędzie wsparcia dla osób prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą oraz wspólników spółek cywilnych, umożliwiając im jednorazowe w ciągu roku zwolnienie z opłacania składek na: ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Aby skorzystać z wakacji składkowych, należy spełnić określone warunki dotyczące między innymi limitu przychodu, niewykonywania działalności na rzecz byłego pracodawcy oraz nieprzekroczenia limitu pomocy publicznej de minimis. Czy wakacje od ZUS to rozwiązanie idealne? Z pewnością nie – wyłączenie składki zdrowotnej z zakresu ulgi oraz ograniczony katalog beneficjentów sprawiają, że wielu przedsiębiorców nie może liczyć na tę formę wsparcia. Niemniej jednak dla uprawnionych osób jest to realna oszczędność, która w skali roku może wynieść nawet kilka tysięcy złotych, co stanowi istotne odciążenie dla budżetu firmy.